Artykuł

Lista Ostrzeżeń CERT Polska: jak sprawdzić podejrzaną stronę i gdzie zgłosić fałszywy sklep

• Zespół Hubilado

Czym jest Lista Ostrzeżeń CERT Polska, jak sprawdzić na niej domenę sklepu i gdzie zgłosić fałszywy sklep: CERT, bank, policja, UOKiK i rzecznik konsumentów.

Trafiłeś na sklep, który wygląda podejrzanie, albo zapłaciłeś za zamówienie, które nigdy nie dotarło? W Polsce działa kilka instytucji, które mogą zablokować fałszywą stronę, ostrzec innych i pomóc Ci odzyskać pieniądze. Najważniejsza w tej sprawie jest Lista Ostrzeżeń prowadzona przez CERT Polska.

W tym poradniku wyjaśniamy, czym jest ta lista, jak sprawdzić na niej domenę sklepu i gdzie zgłosić oszustwo, w zależności od tego, czy już zapłaciłeś.

Czym jest Lista Ostrzeżeń CERT Polska

CERT Polska to zespół reagowania na incydenty bezpieczeństwa działający w NASK – Państwowym Instytucie Badawczym. Od marca 2020 roku prowadzi Listę Ostrzeżeń przed niebezpiecznymi stronami. Przez całą dobę trafiają na nią domeny, których głównym celem jest wprowadzenie użytkowników w błąd i wyłudzenie danych lub pieniędzy. Są wśród nich fałszywe bramki płatności, podróbki stron banków i kurierów, a także fałszywe sklepy internetowe.

Od 2023 roku podstawą prawną listy jest ustawa o zwalczaniu nadużyć w komunikacji elektronicznej. Operatorzy telekomunikacyjni, którzy przystąpili do porozumienia z Prezesem UKE, ministrem cyfryzacji i NASK, mogą blokować dostęp do domen z listy. W praktyce wielu użytkowników w Polsce korzysta z niej, nawet o tym nie wiedząc.

Jak wygląda zablokowana strona

Jeśli Twój operator korzysta z Listy Ostrzeżeń, to po wejściu na zablokowaną stronę zamiast sklepu zobaczysz czerwoną planszę z komunikatem „Uwaga! Ta strona stanowi zagrożenie”. Plansza wyjaśnia, że strona może wyłudzać dane, a dostawca internetu zablokował próbę ataku.

Jeśli zobaczysz taką planszę, nie próbuj jej obchodzić, np. przez inną sieć Wi-Fi albo VPN. Zamknij kartę i nie podawaj na tej stronie żadnych danych.

Jak sprawdzić, czy sklep jest na Liście Ostrzeżeń

CERT Polska udostępnia listę publicznie jako zwykły plik tekstowy z jedną domeną w każdej linii. Aby sprawdzić konkretny sklep:

  1. Otwórz w przeglądarce adres hole.cert.pl/domains/v2/domains.txt. Lista jest długa, więc wczytanie może chwilę potrwać.
  2. Naciśnij Ctrl+F (na Macu Cmd+F).
  3. Wpisz nazwę domeny sklepu bez „https://” i „www”, np. przyklad-sklep.pl.

Jeśli domena jest na liście, nie kupuj w tym sklepie. Brak wyniku oznacza tylko tyle, że CERT Polska nie wpisał jej na listę. Nie oznacza, że sklep jest bezpieczny.

Chcesz sprawdzić, czy Twój dostawca internetu korzysta z listy? Wejdź na lista.cert.pl i uruchom test. Jeśli operator jej nie stosuje, CERT Polska podpowiada, jak dodać listę do rozszerzenia blokującego, np. uBlock Origin. Listę wykorzystują też niektóre publiczne serwery DNS, np. Quad9.

Czego Lista Ostrzeżeń nie powie

Lista jest bardzo przydatna, ale ma ograniczenia, o których warto pamiętać:

  • Działa po fakcie. Domena trafia na listę dopiero wtedy, gdy ktoś ją zgłosi albo CERT sam ją wykryje. Oszuści rejestrują nowe adresy masowo i używają ich krótko, więc świeży fałszywy sklep może jeszcze nie być na liście.
  • Wpis jest czasowy. Domeny są blokowane na 6 miesięcy. Jeśli po tym czasie strona nadal jest niebezpieczna, trafia na listę ponownie.
  • Obejmuje oszustwa, a nie nierzetelność. Na listę nie trafi sklep, który istnieje naprawdę, ale np. wysyła podróbki, latami przeciąga zwroty albo udaje polską firmę. Takie problemy widać dopiero w opiniach klientów.

Dlatego Listę Ostrzeżeń warto traktować jako jeden z kilku sposobów sprawdzenia sklepu. Pozostałe opisujemy w poradnikach Jak rozpoznać fałszywy sklep internetowy w 5 krokach i Fałszywe opinie o sklepie: jak czytać recenzje. Możesz też wpisać adres sklepu w Hubilado. Hubilado analizuje aktualne opinie i recenzje o sklepie oraz sygnały wycieku danych, a potem w kilka sekund mówi, czy możesz kupować, czy lepiej zachować ostrożność.

Gdzie zgłosić fałszywy sklep, zanim zapłacisz

Jeśli nie podałeś żadnych danych i niczego nie zapłaciłeś, zgłoszenie zajmie Ci kilka minut, a może uchronić innych.

  • CERT Polska. Podejrzaną stronę zgłosisz w formularzu na incydent.cert.pl/phishing. Wystarczy adres strony i krótki opis, np. skąd o niej wiesz.
  • SMS z linkiem do sklepu. Przekaż całą wiadomość na bezpłatny numer 8080, używając w telefonie funkcji „Przekaż” lub „Udostępnij”. Numer służy tylko do przyjmowania SMS-ów.
  • Aplikacja mObywatel. Usługa „Bezpiecznie w sieci” pozwala zgłosić podejrzaną stronę bezpośrednio z telefonu. Zgłoszenia trafiają do CERT Polska.
  • Reklama w mediach społecznościowych. Jeśli sklep znalazłeś przez reklamę na Facebooku lub Instagramie, zgłoś ją przez menu „…” przy reklamie i opcję „Zgłoś reklamę”. To szczególnie ważne przy popularnym schemacie „likwidacji sklepu z tradycjami”.
  • Google. Stronę wyłudzającą dane możesz zgłosić też w formularzu Google Safe Browsing. Dzięki temu przeglądarki Chrome i Firefox mogą zacząć ostrzegać innych użytkowników.

Co zrobić, jeśli już zapłaciłeś

Tu liczy się czas. Działaj w tej kolejności (szczegółowy plan, w tym chargeback i wzór pisma do sprzedawcy, znajdziesz w poradniku Oszukał mnie sklep internetowy – co zrobić):

  1. Bank. Natychmiast zadzwoń na infolinię swojego banku, korzystając z numeru z karty lub z aplikacji, a nie z wiadomości, którą dostałeś. Jeśli płaciłeś kartą, zapytaj o chargeback, czyli procedurę zwrotu pieniędzy. Przy BLIK-u i przelewie bank czasem zdąży wstrzymać transakcję. Jeśli podałeś na stronie dane karty, zastrzeż ją.
  2. Dowody. Zrób zrzuty ekranu strony sklepu, zamówienia i potwierdzenia płatności. Zapisz adres strony, datę i całą korespondencję ze sklepem. Strony oszustów potrafią zniknąć w ciągu kilku dni.
  3. Policja lub prokuratura. Oszustwo to przestępstwo z art. 286 Kodeksu karnego. Zawiadomienie złożysz w dowolnej jednostce policji lub prokuratury, osobiście albo pisemnie. Zabierz zebrane dowody. Bank często prosi o potwierdzenie takiego zawiadomienia.
  4. CERT Polska. Zgłoś stronę na incydent.cert.pl, żeby jak najszybciej trafiła na Listę Ostrzeżeń i nie oszukała kolejnych osób.

Kto pomoże, gdy sklep istnieje, ale nie oddaje pieniędzy

Nie każdy problem ze sklepem to oszustwo w rozumieniu prawa karnego. Jeśli sprzedawca istnieje, ale nie realizuje zwrotu, nie uznaje reklamacji albo przysłał inny towar, skorzystaj z bezpłatnej pomocy konsumenckiej:

  • Miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów pomaga w indywidualnych sprawach, np. pisze do sprzedawcy w Twoim imieniu.
  • Infolinia konsumencka to telefon 801 440 220 lub 222 66 76 76 oraz e-mail porady@dlakonsumentow.pl.
  • Europejskie Centrum Konsumenckie (konsument.gov.pl) pomaga w sporach ze sprzedawcami z innych krajów Unii Europejskiej, Norwegii i Islandii.
  • UOKiK nie zajmuje się pojedynczymi sprawami, ale reaguje na praktyki, które dotykają wielu konsumentów. Jeśli sklep systematycznie oszukuje klientów, zgłoś to urzędowi przez stronę uokik.gov.pl.

Podsumowanie

  • Zanim zapłacisz w nieznanym sklepie, sprawdź jego domenę na Liście Ostrzeżeń CERT Polska i przeczytaj niezależne opinie.
  • Pamiętaj, że brak sklepu na liście nie oznacza, że jest bezpieczny.
  • Podejrzane strony zgłaszaj na incydent.cert.pl, a SMS-y na numer 8080.
  • Jeśli już zapłaciłeś, najpierw zadzwoń do banku, potem zbierz dowody i złóż zawiadomienie na policji.

Kiedy następnym razem trafisz na okazję, która wydaje się zbyt dobra, wklej adres sklepu do Hubilado. Zajmie Ci to kilka sekund, nie wymaga konta i może oszczędzić Ci całej procedury opisanej powyżej.